Hutba: Sura Qaf – 2.dio

 

بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَهُمْ فِي أَمْرٍ مَرِيجٍ . أَفَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ . وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ . تَبْصِرَةً وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ

„Oni, međutim, poriču Istinu koja im dolazi i smeteni su. A zašto ne pogledaju nebo iznad sebe? – kako smo ga sazdali i ukrasili i kako u njemu nema nereda! A Zemlju smo rasprostrli i po njoj nepomična brda pobacali i dali da iz nje niče raznovrsno prekrasno bilje, da bi razmislio i opomenuo se svaki rob koji se Gospodaru svome obraća.” (Kaf: 5.-8.)

U prošloj hutbi smo spomenuli nekoliko ajeta iz sure Kaf uz kratki osvrt na propise i mudrosti koji se u njima kriju, a danas ćemo nastaviti sa komentarom ove blagoslovljene sure, povodeći se za praksom Vjerovjesnika, sallallahu ‘alejhi ve sellem, koji ju je često učio i citirao na svojim hutbama, kao što je došlo od kćerke Harise ibn Nu’mana da je rekla:

«مَا حَفِظْتُ ق، إِلَّا مِنْ فِي رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَخْطُبُ بِهَا كُلَّ جُمُعَةٍ»

”Naučila sam suru Kaf slušajući Poslanika, sallallahu ’alejhi ve sellem, kako njome vazi na hutbi svake džume.” (Muslim)

Uzvišeni nastavlja svoj govor o poricateljima susreta s Njim i spominje njihovu glavnu osobinu, a to je negiranje i poricanje istine kada im dođe, a to iz obijesti i oholosti, kao što je rekao:

بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ .

Oni, međutim, poriču Istinu koja im dolazi.” (kaf:5.), a poricanje istine spada u najveću nepravdu i to je jedan od najvećih grijeha kod Allaha Uzvišenog, kao što je to pojašnjeno u Njegovim riječima:

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ  أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ

„A ko je veći nepravednik od onoga ko na Allaha laži izmišlja ili poriče istinu kada mu dođe? A zar u Džehennemu nije mjesto poricateljima?“ (El-Ankebut: 68.).

Ibn Kesir je o ovom ajetu rekao: „niko neće biti žešće kažnjen od onoga ko iznosi laži na Allaha, pa kaže da mu Allah šalje Objavu, a ništa mu nije objavljeno, i onoga koji kaže: “I ja ću reći isto onako kao što Allah objavljuje.” i tako niko neće biti žešće kažnjen od onoga koji poriče Istinu nakon što mu je došla.

Prvi je (mufteri) Onaj Koji iznosi laži, a drugi je (mukezzib) Onaj Koji poriče Istinu, zato Uzvišeni kaže: “I zar nevjernicima nije mjesto u Džehennemu?!“, a sve ovo je vid oholosti.

Kada je Allahov Poslanik, sallallahu ‘alejhi ve sellem, upitan za oholost, rekao je:

الكبر بطر الحق و غمط الناس

 

„Oholost je odbijanje istine i omalovažavanje ljudi.“, upravo to je razlog zašto u Džennet neće ući onaj u čijem se srcu nađe trun oholosti prema istini koja mu dođe od njegovog Gospodara.

Ovo je nasuprot vjernika, koji kada čuju Allahov govor ili riječi i naredbe njegovog Poslanika, kažu: „čujemo i pokoravamo se.“, kao što kaže Uzvišeni:

إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا  وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

“Kad se vjernici Allahu i Poslaniku Njegovu pozovu, da im on presudi, samo reknu: “Slušamo i pokoravamo se” – Oni će uspjeti.” (En-Nur: 51.), dakle oni se ne ohole pred istinom, niti se uzdižu nad Allahovim odredbama, nego istinu bespogovorno prihvataju i slijede.

Zatim Uzvišeni nastavlja u istom ajetu i kaže:

فَهُمْ فِي أَمْرٍ مَرِيجٍ

I oni su u zbrci i nedoumici.”, jer nemaju čvrsto ubjeđenje u ono na čemu su od zablude i zbog toga nemaju jedinstven stav kada je u pitanju prigovor Allahovom Poslaniku, sallallahu ‘alejhi ve sellem. Jedni su rekli da je opsihren, a drugi da je sihirbaz, treći su rekli da je lud, a četvrti da je pjesnik.

Primjer nedoumica ili čak predrasuda prema islamu je predaja koju prenosi Imam Ahmed, čiji se sened veže za Omera ibn Hattaba, koji je rekao: “Prije nego sam primio islam, izišao sam jedanput namjeravajući napasti Allahovog Poslanika, sallallahu ’alejhi ve sellem. Našao sam ga u dvorištu Kabe i zaustavio se iza njega. Muhammed, sallallahu ’alejhi ve sellem, otpočeo je sa učenjem sure (El-haqqah) “Čas neizbježni”, a ja sam bio začuđen skladom i kompozicijom Kur’ana. Rekoh:

هذا واللّه شاعر كما قالت قريش، قال: فقرأ: { إِنَّهُ لَقَوْل رَسُول كَرِيم . وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ }

‘Tako mi Allaha, on je (opčinjeni) pjesnik kako to rekoše i Kurejšije.’ A on je proučio: ”Kur’an je, doista, govor objavljen plemenitom Poslaniku, a nije govor nikakva pjesnika – kako vi nikako ne vjerujete!“;

قال، فقلت: كاهن، قال: فقرأ { وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ , قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ. تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ} إلى آخر السورة، قال فوقع الإسلام في قلبي كل موقع.

pomislih: on je vračar, a Muhammed, sallallahu ’alejhi ve sellem, i dalje je učio: ‘…i nisu riječi nikakva proroka – kako vi malo razmišljate! Objava je on od Gospodara svjetova.”, i tako je proučio do kraja sure. I kaže Omer: Nakon ovoga islam se u potpunosti rasplamsao u mom srcu.” Ove su riječi bile jedan od razloga i vid dobročinstva od uzvišenog Allaha kojim je uputio Omera ibn Hattaba, radijallahu ’anhu.

Tako je i sa svim ostalim nevjernicima, osim onih kojima se Allah smiluje i uputi ih ka prihvatanju istine, kao što je uputio Omer ibn Hattaba, Allah bio zadovoljan njime.

أَفَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ .

A zašto ne pogledaju nebo iznad sebe? – kako smo ga sazdali i ukrasili i kako u njemu nema nereda!, (Kaf: 6.) jer, zasigurno da razmisle o nebu, i njegovim ukrasima, a to su zvijezde lijepo poredane u sazvježđa, zatim Mjesec koji ima svoju tačno određenu putanju i položaje od mlađaka do uštapa čijim položajima vrijeme računamo, a sve ovo je u savršenom skladu, što neminovno upućuje na Stvoritelja i Kreatora koji je sve to uskladio i svemu rok odredio.

وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ  

A Zemlju smo rasprostrli i po njoj nepomična brda pobacali i dali da iz nje niče raznovrsno prekrasno bilje. (Kaf: 7.) Tako da čovjek ako ne može dokučiti nebeska prostranstva da bi u njima spoznao sav sklad i ljepotu Allahovog stvaranja, u mogućnosti je da pogleda zemlju kojom hoda i raznovrsno prekrasno bilje, mora doći do zaključka da je sve to zbog neke svrhe i nekog cilja.

Znaj, dragi brate, da je sve što vidiš oko sebe – planine, rijeke, vodopade, mora, šume, životinje, cvijeće, voće, povrće, Sunce, Mjesec, zrak i ostala stvorenja koja vidimo i koja ne vidimo Allah Uzvišeni stvorio radi jednog stvorenja, a to stvorenje si ti, o Allahov robe, a tebe je stvorio da samo Njega obožavaš i da Mu na blagodatima zahvalan budeš. Zar nisi čuo Allahove riječi:

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ , وَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ , وَسَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهَارَ .  وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَيْنِ , وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ . وَآتَاكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ  وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا  إِنَّ الْإِنْسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ .

“Allah je stvoritelj nebesa i Zemlje; On spušta s neba kišu i čini da pomoću nje rađaju plodovi kojima se hranite; i daje vam da se koristite lađama koje plove morem voljom Njegovom, i daje vam da se rijekama koristite; i daje vam da se koristite Suncem i Mjesecom, koji se stalno kreću, i daje vam da se koristite noći i danom; i daje vam svega onoga što od Njega ištete, i ako biste Allahove blagodati brojali, ne biste ih nabrojali. – Čovjek je, uisitnu, nepravedan i nezahvalan.“ (Ibrahim: 32.-34.)

I nakon ovoga, Uzvišeni spominje rezultat posmatranja Allahovih stvorenja na nebesima i na Zemlji:

تَبْصِرَةً وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ

”da bi razmislio i opomenuo se svaki rob koji se Gospodaru svome obraća.” (Kaf:8.), jer onaj koji zna da Allah upravlja svime i da mu ništa nije skriveno, takav rob će se iskreno obratiti svome Gospodaru, zahvaliće Mu na blagodatima kojima ga je Milostivi obasuo, a posebno na najvećoj blagodati, a to je ni’met dini-islama, biće Mu pokoran i žudjeće za susretom s Njim. Allah Uzvišeni je u kudsi-hadisu rekao:

إِنِّي وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ فِي نَبَأٍ عَظِيمٍ: أَخْلُقُ وَيُعْبَدُ غَيْرِي، وَأَرْزُقُ وَيُشْكَرُ سِوَايَ، خَيْرِي إِلَى الْعِبَادِ نَازِلٌ، وَشَرُّهُمْ إِلَيَّ صَاعِدٌ، أَتَحَبَّبُ إِلَيْهِمْ بِنِعَمِي، وَأَنَا الْغَنِيُّ عَنْهُمْ، وَيَتَبَغَّضُونَ إِلَيَّ بِالْمَعَاصِي، وَهُمْ أَفْقَرُ شَيْءٍ إِلَيَّ.

“Između Mene i džinna i ljudi je krupna stvar: Ja stvaram, a drugi se obožava. Ja opskrbljujem, a drugom se zahvaljuje. Od mene hajr robovima silazi, a njihovo zlo se k Meni uzdiže. Ja ih omiljavam svojim blagodatima, a neovisan sam od nih, a oni Mene srde sa svojom nepokornošću, a zavise od Mene.” (Taberani i Bejheki, a hadis ima prekinut lanac prenosilaca)